U nang buồng trứng là những khối u buồng trứng có vỏ mỏng, bên trong có chứa dịch đơn thuần hay phối hợp với các thành phần khác. Bệnh thường gặp ở mọi lứa tuổi, nhiều nhất từ 30- 45 tuổi. Chẩn đoán tương đối dễ nhưng triệu chứng và tiến triển phức tạp nên việc điều trị và tiên lượng còn gặp nhiều khó khăn.
Phân loại u nang buồng trứng
U nang cơ năng: Là loại u nang không có tổn thương giải phẫu, chỉ tổn thương về chức năng buồng trứng. Đường kính nhỏ hơn 6cm, có loại lớn nhanh, nhưng mất sớm, chỉ tồn tại sau vài ba chu kỳ kinh nguyệt.
Có ba loại u nang cơ năng:
U nang bọc noãn: Được sinh ra từ bọc De Graaf không vỡ vào ngày quy định, tiếp tục tiết estogen, u nhỏ như quả táo hay bằng quả cam. Dịch trong nang có màu vàng chứa estrogen
U nang hoàng tuyến: Thường gặp ở người chửa trứng, chorio, do tăng HCG. Có khi gặp ở người điều trị vô sinh bằng Hormon sinh dục của tuyến yên quá cao Khi khỏi bệnh, nang hoàng tuyến sẽ biến mất.
U nang hoàng thể: Được sinh ra từ hoàng thể. Chỉ gặp trong thời kỳ thai nghén do mẹ chửa nhiều thai, u nang chế tiết nhiều estrogen, progesteron.
U nang thực thể: Do tổn thương thực thể giải phẫu buồng trứng. U phát triển chậm nhưng không bao giờ mất. Kích thước u nang thường lớn, có vỏ dày đa số là lành tính.
Có 3 loại u nang thực thể
U nang bì: Gặp ở người trẻ, kích thước nhỏ, cuống dài, trong chứa tuyến bả, răng, tóc, dịch bả đậu là các tổ chức có nguồn gốc bào thai.
U nang nước: Thường gặp ở người trẻ, u có cuống dài, vỏ mỏng, thường chỉ 1 túi, trơn, ít dính, có dịch vàng chanh hay trong như nước.
U nang nhầy: Là loại u to nhất có khi nặng đến 40-50kg. Hay dính các tạng xung quanh, u nang có nhiều túi. Dịch trong nang đặc như hồ hay nhầy như mũi, màu vàng nhạt hay nâu.
Triệu chứng của bệnh u nang buồng trứng
Triệu chứng cơ năng
U nang nhỏ: Triệu chứng nghèo nàn khối u tiến triển nhiều năm.bệnh nhân vẫn hoạt động bình thường. Được phát hiện khi khám sức khoẻ, khám phụ khoa hay siêu âm. Trường hợp u lớn, bệnh nhân cảm giác nặng bụng dưới, có dấu hiệu chèn ép các tạng xung quanh gây tiểu rắt, bí tiểu, bí đại tiện.
Triệu chứng thực thể
U nang to, thấy bụng dưới to lên như mang thai, sờ thấy khối u di động, có khi đau.
Khám âm đạo: Tử cung nhỏ, cạnh tử cung có khối tròn đều di động dễ dàng, ranh giới biệt lập với tử cung. Trường hợp u nang dính, hay u nang trong dây chằng rộng thì di động hạn chế có khi mắc kẹt trong tiểu khung. Chú ý khi khám không nên đè mạnh, hay đẩy lên có thể gây vở nang.
Cận lâm sàng
- Phản ứng tìm HCG âm tính
- Siêu âm thấy ranh giới khối u rõ
- Soi ổ bụng chỉ làm khi khối u nhỏ, nghi ngờ với chửa ngoài tử cung
- Chụp bụng không chuẩn bị nếu là u nang bì sẽ thấy cản quang.
- Chụp tử cung vòi trứng với thuốc cản quang thấy tử cung lệnh một bên, vòi trứng bên khối u kéo dài ra ôm lấy khối u.
Biến chứng u nang buồng trứng
Xoắn u nang: Là biến chứng hay gặp nhất. Thường gặp xoắn khối u có đường kính trung bình (từ 8-15cm) có cuống dài với 2 hình thức xoắn:
Xoắn cấp tính: Xẩy ra đột ngột, đau bụng dữ dội, có thể ngất xỉu, mạch, huyết áp ổn định có thể nôn chảy buồn nôn. Ấn khối u đau. Khi khám đụng vào khối u rất đau, di động hạn chế.
Xoắn bán cấp: Đau từ từ âm ỉ. Có khi thay đổi tư thế thì hết đau, do tự tháo xoắn, nhưng thỉnh thoảng lại tái phát dịp khác.
Chảy máu trong nang: Là hậu quả của xoắn. Cơ chế như buộc garo lỏng, máu ứ không về được gây vỡ mạch, nang to dần lên.
Vỡ u nang: Do xoắn nang không được điều trị kịp thời, hay do sang chấn, thăm khám thụ bạo hay do tai nạn.Hậu quả là chảy máu trong cấp tính
Viêm nhiễm: U nang dính các tạng xung quanh gây ra phúc mạc viêm khu trú
Chèn ép: U nang có thể chèn ép các tạng lân cận gây bán tắc ruột, đại, tiểu tiện khó.
Ung thư hoá: Ung thư có thể xẩy ra cả 3 loại u nang thực thể, nhưng u nang nước là thường gặp nhất: Bệnh nhân gầy, u to nhanh, nhiều thùy xâm lấn các tạng xung quanh.
U nang và thai nghén: U nang có thể gây sẩy thai, đẻ non, u tiền đạo, ngôi bất thường, xoắn u nang sau đẻ.
Điều trị u nang buồng trứng
U nang cơ năng: Cần theo dõi, chỉ mổ khi biến chứng
U nang thực thể: Phẫu thuật là chủ yếu, tốt nhất nên mổ chương trình vào những tháng đầu của ba tháng giữa thai kỳ. Trong trường hợp u lành tính 2 bên bệnh nhân trẻ nên bóc u nang để lại phần lành.
Khi mổ tốt nhất nên lấy cả khối, nếu u mắc kẹt hay quá to thì hút bớt dịch nên chèn gạc tốt hạn chế dịch chảy vào ổ bụng.
- Khối u dính nên cẩn thận có thể gây thủng các tạng xung quanh
- U xoắn nên, cặp, cắt trước khi tháo xoắn khi mổ cấp cứu.
- Các khối u đều phải gởi giải phẫu bệnh để xác định lành hay ác tính.
- Trường hợp ác tính phải cắt tử cung hoàn toàn, cắt bỏ phần phụ bên kia, cắt một phần mạc nối lớn và tiếp tục điều trị hoá chất.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét